Mô hình trường học mới Việt Nam: THỰC SỰ ĐỔI MỚI CÁCH DẠY, CÁCH HỌC PDF. In Email
Thứ năm, 01/11/2012, 15:22

Mô hình trường học mới Việt Nam:

THỰC SỰ ĐỔI MỚI CÁCH DẠY, CÁCH HỌC

Cô giáo Đặng Aí Liên (Trường TH Nguyễn Trãi, Vinh) đang hướng dẫn học sinh hoạt động nhóm theo mô hình mới

Năm học 2011-2012, Bộ Giáo dục và Đào tạo bắt đầu tiến hành triển khai thí điểm “Mô hình trường học mới Việt Nam” và được thực hiện trên diện rộng với 1.447 trường tiểu học ở 63 tỉnh, thành phố trên cả nước từ đầu năm học này (2012-2013). Đây là dự án được thực hiện bằng nguồn kinh phí viện trợ không hoàn lại của Quỹ Giáo dục toàn cầu và sẽ kết thúc vào tháng 6 năm 2015. Riêng Nghệ An, “Mô hình trường học mới Việt Nam” được thí điểm ở tất cả các lớp 2 và 3 tại 73 trường tiểu học. Ở thành phố Vinh và các huyện miền xuôi, mỗi nơi thí điểm tại 2 đến 3 trưởng; ở các huyện miền núi, vùng cao, mỗi nơi thí điểm tại 3 đến 5 trường.

Ông Trần Thế Sơn, Trưởng phòng Giáo dục Tiểu học, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết: Việc thí điểm được thực hiện ở ba môn Tiếng Việt, Toán và Tự nhiên-xã hội. Chương trình của ba môn này vẫn giữ nguyên; chỉ có tài liệu dạy và học được biên soạn lại theo nội dung của sách giáo khoa và yêu cầu về chuẩn kiến thức, kỹ năng hiện hành. Cái khác trước là tài liệu được biên soạn cho từng bài theo ba hoạt động: hoạt động cơ bản, hoạt động thực hành và hoạt động ứng dụng. Trong từng hoạt động, tài liệu đã thiết kế theo nhiều kiểu (hoạt động cá nhân, hoạt động đôi, hoạt động nhóm ba người trở lên) tùy theo từng bộ môn, từng bài học. Đặc biệt, tài liệu đã sắp xếp “ba trong một”, nghĩa là sách giáo khoa, sách giáo viên và sách hướng dẫn học sinh tự học gộp làm một cuốn. Với tài liệu này, ngoài học sinh và giáo viên, cha mẹ học sinh cũng có thể dùng để hướng dẫn cho con em mình học tập. Điều quan trọng hơn cả là khi sử dụng tài liệu này, mặc nhiên giáo viên phải thay đổi hoàn toàn cách dạy, học sinh phải thay đổi hoàn toàn cách học – cách tiếp thu nội dung bài giảng.

Cô giáo Thuỷ Lan (Trường TH Châu Hội 1, Quỳ Châu) đang hướng dẫn một nhóm học sinh hoạt động theo mô hình mới.

Chúng tôi vào thăm lớp 2A (do cô giáo người Thái Vi Thị Thuỷ Anh phụ trách) của Trường Tiểu học Châu Hội 1 (huyện Quỳ Châu). Mười bộ bàn ghế không đặt như trước đây mà được sắp xếp lại cho 5 nhóm học sinh; mỗi nhóm có 5, 6 em cùng ngồi và hướng vào nhau. Bốn phía của phòng học có góc Toán; góc Tiếng Việt; góc Tự nhiên-xã hội; góc Các hoạt động giáo dục; góc Cộng đồng; hộp thư Ý kiến của bạn… Hôm ấy, ở tiết học thuộc môn Tiếng Việt, cô giáo Thuỷ Lan dạy bài “Người bạn”. Hình ảnh “cô giảng – trò nghe, thầy đọc – trò chép” mà ta thường gặp ở một lớp học truyền thống không còn xuất hiện ở đây mà thay vào đó là cô giáo đi đến từng nhóm hướng dẫn học sinh đọc tài liệu; rồi cô nêu câu hỏi, cô gợi ý để các em thảo luận, tự tim hiểu nội dung mà chính cô cần phải truyền thụ cho các em. Chỉ là học sinh lớp 2, tất cả đều là dân tộc ít người, lại vừa vào năm học mới được hơn một tháng, nhưng các em không hề rụt rè mà sôi nổi trao đổi, sôi nổi có ý kiến. Lớp học thật sự sôi động, các em hoàn toàn chủ động với bài học chứ không chỉ thụ động ngồi nghe cô giáo nói. Hết tiết học, tôi tranh thủ hỏi chuyện cô giáo. Cô Thuỷ Lan cho biết: Khi đi tập huấn, thấy phương pháp mới quá, khác trước hoàn toàn nên cô rất lo – lo không biết mình có dạy được không, các em học sinh vùng cao có học được không. Nhưng sau hơn một tháng, cả cô và trò đều đã quen dần với cách dạy và học mới này. Hiệu quả thế nào thì chưa dám nói; nhưng điều dễ nhận thấy là giáo viên dạy thoải mái hơn, ngay trong một tiết học, cô và trò thân thiện, gần gữi nhau hơn; các em học sinh thích thú học tập hơn, đặc biệt các em tự tin nói lên ý kiến của mình Tất nhiên vì là mô hình mới, cách dạy mới nên các cô phải tốn công sức hơn để chuẩn bị tiết học. Nhưng chắc là năm đầu thôi, chứ sang năm thứ hai sẽ đỡ hơn.

Cô và trò Trường TH Châu Hội 1 gẫn gũi nhau ngay trong từng tiết học.

Tìm hiểu ở lớp 3C Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (thành phố Vinh), chúng tôi được biết cách tổ chức lớp học cũng khác với một lớp học truyền thống. Ban Cán sự lớp được thay bằng Hội đồng Tự quản; Hội đồng này do tập thể lớp bầu ra chứ không phải do cô giáo chủ nhiệm chỉ định. Hội đồng khá đông, có Chủ tịch, hai Phó Chủ tịch và 6 uỷ viên phụ trách 6 ban (Ban Học tập, Ban Thư viện, Ban Đối ngoại, Ban Tư vấn, Ban Văn nghệ-Thể dục-Thể thao, Ban Sức khỏe-vệ sinh). Hội đồng tự quản đảm nhiệm tổ chức toàn bộ các hoạt động của lớp, khi cần thiết mới nhờ cô giáo trợ giúp. Cô giáo Nguyễn Thị Hường, Tổ trưởng Tổ Chuyên môn khối 2 của Trường cho biết: Mới đầu, giáo viên chủ nhiệm phải vất vả bày vẽ, phải “cầm tay chỉ việc” cách điều hành và tổ chức hoạt động cho Hội động Tự quản, nhưng chỉ sau khoảng chưa đây một tháng, các em trong Hội đồng Tự quản đã biết cách làm, và bây giờ sang tháng thứ hai thì giáo viên “nhàn” hơn rồi – vì bây giờ các cô chỉ còn đóng vai trò là người định hướng, người hướng dẫn cho các em.

Cô giáo Trần Thị Nga (Trường TH Nguyễn Trãi, Vinh) với học sinh của mình trong lớp học theo mô hình mới.

Đi một vòng, từ vùng cao xuống đồng bằng rồi về thành thành phố, chúng tôi đem những gì mình thu nhận được từ “Mô hình trường học mới Việt Nam” trao đổi với ông Trần Thế Sơn (Trưởng phòng Giáo dục Tiểu học, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An) - người trực tiếp chỉ đạo triển khai dự án này. Theo ông Sơn: “Chúng ta “hô” đổi mới, lấy học sinh làm trung tâm, dạy học theo nhóm đã từ lâu, nhưng mới chỉ là trên lý thuyết, vấn đề là làm sao biến cái lý thuyết ấy thành kỹ năng của giáo viên. Biên soạn như sách giáo khoa hiện hành rất khó để giáo viên đổi mới cách dạy. Dự án “Mô hình trường học mới Việt Nam” tập trung giải quyết vấn đề này. Cũng chương trình đó, nội dung và chuẩn kiến thức-kỹ năng đó, nhưng tài liệu dùng cho thầy và trò được biên soạn lại, với tài liệu này, không phải hô hào nữa mà tự giáo viên và học sinh đều phải đổi mới cách dạy và học. Thực tế sau chưa đầy hai tháng triển khai dự án, sự thay đổi phương pháp dạy và học đã có nét, có đường đi rõ ràng; nhận thức của cán bộ quản lý, của giáo viên thay đổi hẳn, mọi người đều tích cực tham gia, không ỷ lại, không ngồi chờ. Lúc triển khai, chúng tôi lo lực cản sẽ là các em học sinh - học sinh không bắt nhịp được cái mới. Nhưng thực tế không phải vậy, lực cản có chăng là ở cán bộ quản lý, ở giáo viên chứ không phải ở học sinh; các em làm quen với cái mới, tiếp thu cái mới rất nhanh”.

Chúng tôi đã lên vùng cao Quỳ Châu, đến miền xuôi Nam Đàn, đã tiếp xúc với một số cán bộ quản lý, giáo viên và cha mẹ học sinh ở những nơi này. Tất cả đều không có băn khoăn gì, ngược lại rất hào hứng, tin tưởng vào “Mô hình trường học mới Việt Nam”. Có chăng chỉ là lo lắng để rồi tìm cách huy động sức mạnh tổng hợp của xã hội nhằm thực hiện mô hình mới này cho tốt, cho có hiệu quả mà thôi. Nhưng ở thành phố Vinh lại khác. Các Hiệu trưởng nhà trường, giáo viên và cha mẹ học sinh mà chúng tôi gặp đều thừa nhận mô hình đang triển khai là tốt, là khả thi; học sinh được học theo mô hình này chắc chắn sẽ phát triển toàn diện hơn, các em có năng lực ứng xử với thực tế cuộc sống tốt hơn. Nhưng họ lại băn khoăn, vì với cách dạy và học mới này, học xong lớp 5, các em sẽ không thể thi đậu vào Trường THCS Đặng Thai Mai (thực chất là trường THCS chuyên của thành phố Vinh). Ông nghĩ sao về băn khoăn này - chúng tôi hỏi ông Trần Thế Sơn.

Ông Trần Thế Sơn thẳng thắn: Đúng là có băn khoăn như vậy, vì chúng tôi cũng đã nhận được sự phản ánh từ các nhà trường. Cách dạy và học của “Mô hình trường học mới Việt Nam” nhằm mục tiêu đào tạo ra con người có bản lĩnh, có năng lực để giải quyết các vấn đề thực tiễn của cuộc sống, của xã hội đặt ra chứ không nhằm vào việc gò học sinh “sôi kinh, nấu sử” để ứng thí. Mục tiêu của cách dạy và học của “Mô hình trường học mới Việt Nam” cũng chính là mục tiêu cần phải đạt của “đổi mới giáo dục tiểu học” mà chúng tôi đã và đang tập trung chỉ đạo các trường thực hiện từ ba năm nay. Băn khoăn của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên và cha mẹ học sinh ở Vinh như chúng ta vừa đề cập sẽ mất đi khi họ thật sự hiểu ra rằng, mục tiêu của giáo dục không phải là để “ứng thí”; khi mà cách tuyển sinh của Trường THCS Đặng Thai Mai thay đổi, đặc biệt là khi mà mọi địa phương đều nghiêm túc thực hiện đúng Nghị quyết Hội nghị lần thứ II của Trung ương Đảng khoá VIII (quy định không tổ chức lớp chọn ở các cấp học; không tổ chức trường chuyên ở tiểu học và trung học cơ sở).

Qủa là đang quá sớm để nói đến thành công của “Mô hình trường học mới Việt Nam”, nhưng những gì chúng tôi chứng kiến và đã nêu trên thật sự là những tín hiệu đáng mừng của sự nghiệp giáo dục. Chỉ xin được cung cấp thêm một thông tin với bạn đọc: bà Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng Phòng GD&ĐT Nam Đàn và bà Nguyễn Thị Châu, Phó Trưởng Phòng GD&ĐT Quỳ Châu cùng cho chúng tôi biết, cả hai Phòng này đã tập huấn nội dung về “Mô hình trường học mới Việt Nam” cho tất cả cán bộ quản lý và giáo viên các trường tiểu học trên địa bàn huyện và đang khuyến khích các trường không được chọn làm nơi triển khai thí điểm, có thể tích cực chuẩn bị các điều kiện để ứng dụng cách dạy và học mới của mô hình này vào trường mình từ học kỳ 2 tới.

                                                                                                                                                   Minh Đức

                                                                                                            

Cập nhật ngày Thứ sáu, 25/1/2013, 08:18